WŁAŚCIWOŚCI PAMIĘCI LUDZKIEJ

Właściwości pamięci ludzkiej sprawiają, iż człowiek opisując po raz któryś z kolei jakieś wydarzenie przypomina sobie raczej to, co mówił poprzednio, niż to, co się faktycznie wydarzyło. Wskutek tego błędy pierwszej reprodukcji pogłębiają się i cały proces przypomina zabawę w głuchy telefon: wynik końcowy jest niekiedy zupełnie niepodobny do pierwotnego komunikatu. Takie zakłócenia mają praktyczne… Czytaj więcej »

W PEWNYM BADANIU

Gdy w pewnym badaniu zebrano po kilkunastu dniach zeznania 240 świadków pewnego wydarzenia, okazało się, że tylko 5 osób podało sprawozdanie bezbłęd­ne. W innym eksperymencie po 6 tygodniach zadawano pytania doty­czące szczegółów oglądanego uprzednio obrazu: ponad 20%> odpowiedzi było całkowicie fałszywych, z czego przeszło połowę dodatkowo za- przysiężono, tzn. badani wypowiadali je z całkowitym przekonaniem o … Czytaj więcej »

NASZ MÓZG

Gdy wiedza owa jest wybitnie niepełna, wszelkie upraszczanie i skracanie myślenia może prowadzić tylko do błędów. Mózg nasz jeszcze pod innym względem nie przypomina komputerów: utrwala głównie informacje wielokrotnie powtórzone, wymazuje rzadko używane. Ma to uzasadnienie zarówno w jego ograniczonej pojemności informacyjnej, jak i w biologicznych mechanizmach przystosowania. Mózgi zwierzęce funkcjonują podobnie. Człowiekowi to już nie… Czytaj więcej »

STAN NIEPEWNOŚCI

Ponieważ stan niepewności nie należy do przyjemnych, młodzieniec skrócił go i podjął decyzję w oparciu o sugestię kolegi. Decyzja została zatem uproszczona i oparta na danych pochodzących z przypadku. Ile ludzi podejmuje podobnie decyzje w tej tak ważnej sprawie?Zdolność myślenia wielkimi skrótami, szybkiej syntezy ogromnej ilości danych, zdolność błyskawicznego odróżniania tego, co istotne, od tego,… Czytaj więcej »

JAKOŚ TO BĘDZIE…

Tacy ludzie ze słowami: „jakoś to będzie!” zaciągają pożyczki a conto przy­szłej wygranej na loterii albo też zasiadają za kierownicą samochodu po suto zakrapianej libacji. O skutkach można przeczytać w odpowied­niej rubryce każdej gazety.Być może, iż w pewnych sytuacjach stosunkowo prostych, z którymi miał do czynienia człowiek pierwotny, tendencyjność przejawiająca się w selektywnym przetwarzaniu i… Czytaj więcej »

ŹRÓDŁO MYLNEJ OCENY

Pospolitym źródłem mylnej oceny szans jest brak doświad­czenia. Podejmując jakąś działalność lub wybierając zawód, ludzie kierują się nadzieją wielkiego sukcesu, podziwiają osiągnięcia innych, lecz często nie wiedzą, ile talentu, pracy i … szczęścia potrzeba, by zdobyć powodzenie. Stąd właśnie biorą się zastępy rozczarowanych dziewcząt, które marzyły o karierze gwiazdy filmowej, grafomanów, którzy nie zdobyli laurów literackich,… Czytaj więcej »

POWAŻNE KŁOPOTY

Do poważnych kłopotów może prowadzić nieuwzględnianie faktu, iż ocena szans stanowi funkcję naszego aktualnego samopoczucia. Gdy człowiek czuje się bardzo dobrze, jest pełen energii i wigoru ma skłonność do przeceniania swych możliwości i przeceniania szans realizacji celów. Podejmuje wtedy zadania zbyt liczne lub niewykonalne, przez co naraża się na trudności i konflikty. Odwrotnie postępuje czło­wiek,… Czytaj więcej »

PROCES OCENY SZANS

Kiedy np. ki­bicom sportowym pokazano film z przebiegu meczu dwóch drużyn, nie dostrzegali oni fauli i uchybień własnej drużyny, natomiast znacznie częściej niż sędziowie dopatrywali się uchybień w drużynie przeciw­ników. Jest to dość oczywisty przypadek tendencyjności. Niestety, często bywa ona znacznie bardziej zakamuflowana lub subtelna. Wręcz niebezpieczna może się okazać np. w nauce, podczas gromadzenia… Czytaj więcej »

DYSONANS POZNAWCZY

Dysonans poznawczy zachodzi wówczas, gdy zaistnieje niezgodność po­między dwoma łub więcej informacjami, przekonaniami, sądami lub ocenami, z którymi spotyka się jednostka. Powoduje to stan przykrego napięcia i tendencję do jego likwidacji, połączone z wystąpieniem sze­regu charakterystycznych zjawisk. Ludzie bronią się przed przyjmowa­niem informacji niezgodnych ze swą dotychczasową wiedzą, stosując różne sposoby. Zniekształcają informacje tak, by… Czytaj więcej »

W OBLICZU SYTUACJI PROBLEMOWEJ

Wykazano np., iż z chwilą przyjęcia jakiejś hipotezy, pomysłu roz­wiązania – w obliczu sytuacji problemowej, niepewnej – ludzie za­czynają unikać informacji zaprzeczających tej hipotezie, często w ogo e ich nie dostrzegają, a kiedy indziej zupełnie fałszywie interpretują. W jednym z eksperymentów J. Kozieleckiego badani z gory wie zie i, iż 25% podawanych im informacji jest… Czytaj więcej »